اجرايي براي داريوش مهرجویی
گفتگو با رضا گوران کارگردان نمایش یرما
چطور شد كه يرما را براي كار كردن مناسب ارزيابي كردهايد؟
من اصولا ساختار اجرايي برايم مهم است. در كار قبليام، شيوه اجرا طوري بود كه متن <ميخوام بخوابم> بوشر را مناسب ديدم و اين شيوه اجرايي براي يرما مناسبتر بود. لوركا دغدغهام بوده و او را خيلي دوست دارم. به نظرم بهترين نمايشنامهاش <خانه برنارد آلبا> است.
بنابراين مبناي كار شيوه اجرا بوده است؟
بله، من دوست داشتم كه 24 ساعت پاياني عمر لوركا را كار كنم و منابع زيادي را براي اين كار جمعآوري كردم. اما براي حضور در فجر، طرح از ما قبول نميكردند، پس ترجيح داديم يرما را انتخاب كنيم.
چرا در متن لوركا تغيير و تبديلات زيادي دادهايد؟
وقتي حدود 65 سال از زمان نگارش يك متن بگذرد و وقتي آن متن بخواهد حيات خودش راحفظ كند، خواه ناخواه بايد اين تغيير و تبديلات را بپذيرد. ادبيات مثل يك موجود زنده است و براي تداوم حياتش نياز به تغيير دارد. من با دراماتورژي درصدد بودم تا افكارم را درباره يرما به صحنه بياورم. خيلي دوست داشتم يك نفر ديگر اين كار را در كنارم انجام بدهد، ولي چنين فردي را پيدا نكردم. چون دغدغه من كارگرداني است و در اجرا به دنبال يافتن اين تغييرات هستم.
با توجه به اينكه در كار قبلي شيوه تئاتر شورايي را مدنظر داشتيد، چرا در يرما يك شيوه متفاوت را پيش روي داريد؟
خيلي دوست دارم هر كارم با كارهاي قبليام متفاوت باشد. خيليها توصيه ميكنند كه يك سبك مشخص را كار كنم. اما ترجيح ميدهم اين اتفاق نيفتد چون معتقدم يك كارگردان نبايد خودش را تكرار كند و بايد مدام ايدههاي جديد را توليد و ارائه كند.
اجراي عمومي نسبت به اجراي جشنواره تئاتر فجر تغييراتي داشته است؟
بله، ما در اجراي جشنواره به دليل تعميرات و بازسازي سالنها نور نداشتيم و با آنكه نور يك ركن اساسي در اجرايمان بود، مجبور شديم آن را با نور تخت اجرا كنيم. با توجه به بازخورد نظرات دوستان منتقد و هنرمند، تغييرات عمدهاي در اجراي فعلي دادهايم و البته ساختار همان ساختار قبلي است.
نحوه آشناييتان با هديه تهراني و انتخابش براي طراحي صحنه و لباس كارتان چطور بود؟
از طريق دوستان متوجه شدم كه خانم هديه تهراني تمايل دارند كه در تئاتر طراحي انجام دهند، و بعد از اينكه به همديگر معرفي شديم، من متن دراماتورژي شده را به او دادم و با ديدن تمرينها كارمان شروع شد. ما بعد از زمان بازبيني تئاتر فجر همكاريمان را آغاز كرديم. او ايدههاي خوبي را ارائه كرد كه مكمل كار بود.
هديه تهراني قبلا هم سابقه كاري در رابطه با طراحي صحنه و لباس داشتهاند؟
فكر ميكنم كه ايشان در زمينه طراحي لباس در انگلستان تحصيل كردهاند.
چگونه بازيگران كارتان را انتخاب كرديد؟
بازيگراني مانند مهدي پاكدل و اشكان صادقي از كار قبلي با من همراه شدند و بقيه نيز براي اين كار انتخاب شدند. به جز يك بازيگر كه دو روز مانده به اجراي جشنواره، گروهمان را ترك كرد، مابقي بازيگران از يك سال پيش همراه من و گروه بودهاند، به همين دليل از تكتك آنها سپاسگزارم. خانم سهيلا گلستاني هم در زمينه سينما و تلويزيون كار ميكردند، ميخواستم چهره متفاوتي از يرما را در صحنه داشته باشم كه اين بازيگر را انتخاب كردم.
بازخورد مخاطبان در رابطه با نمايش يرما در جشنواره تئاتر فجر چگونه بود؟
از آنجا كه يرما قرار بود در بخش بينالملل تئاتر فجر اجرا شود، براي ما قابل پيشبيني بود كه مخاطب حداقل يك بار اين متن را خوانده و يا اجرايي از آن را در گذشته ديده باشد. به همين دليل اكثرا با پيشفرض و تحليلهاي مشخص به ديدن كارمان آمدند. آنها اين طور ميپنداشتند كه ويكتور روشنفكر، خوان ديكتاتور و يرما باير بودن سرزمين اسپانيا است. ما برخلاف اين ديدگاه، كاملا با ديدگاه روانشناسانه متن را اجرا ميكرديم .
چطور ميشود مخاطبان را با شكلهاي تازه تئاتري و دراماتورژي نوين آشنا كرد تا از چنين اختلافنظرهايي پرهيز شود؟
پينوكيوي اصغر دشتي داراي دراماتورژي هوشمندانهاي است، اما مفهوم دراماتورژي هم به اشتباه بين ما مصطلح شده است. خيليها به دليل آنكه پينوكيو بيكلام اجرا ميشد، آن را نميپذيرفتند. در صورتي كه ادبيات فقط كلام نيست بلكه تصوير هم ميتواند ادبيات باشد. اين وسط مخاطب با مفاهيم تازه آشنا ميشود و اين در حالي است كه هنرمند با آن از قبل آشنا شده، آن را هضم كرده و به اجرا رسانده است. اين شكاف بين مخاطب و هنرمند را يك نفر، دو نفر نميتوانند پر كنند بلكه يك جريان نياز است تا اين فاصله را بردارند.
بنابراين علت اين معضل به برنامههاي اجراي عمومي برميگردد؟
بايد در طول سال شاهد تداوم اجراي نمايش در سالنهاي متعدد و در شهرهاي ديگر باشيم. با اين كار ضمن تمركززدايي از مركز، باعث معرفي و تداوم يك شيوه اجرايي به شكل گسترده خواهيم بود.
سخن آخر؟
من از گروهم تشكر ميكنم كه متعهدانه يك سال با من همراه بودهاند. ما اجراي يرما را به داريوش مهرجويي تقديم ميكنيم. نسل من از او چيزهاي زيادي ياد گرفته است و خودم نگاه هنريام را مديون ايشان هستم و خيلي خوشحال ميشوم زماني كه مهرجويي از سفر خارج به ايران آمد، به ديدن كارم بيايد. اين باعث افتخار من است.
منبع:وبلاگ آسمانه
